Alevilik'te Geçen Kavramlar

Alevilik'te Geçen Kavramlar

ÇERAĞ, ÇIRAĞ (Far.): Kandil, mum, ışık. Alevi cemlerinde ve türbelerinde, Alevi uluları adına uyarılan (yakılan) ruhlardan, sıkıntılardan ve hastalıklardan kurtuluşu simgeler. Çerağ uyarmak, uyandırmak: Çerağ yakmak. Çerağı sırretmek, dinlendirmek: Çerağı uyarırken dua vermek; çerağ gülbengini okumak. Çerağ hakkı: Dergâhlarda, cem evlerinde uyarılan mumların, çerağların giderlerini karşılamak için toplanan para. Çerağın sönsün!: “Ocağın sönsün, evin, yurdun harap olsun (yıkılsın)” anlamında yapılan beddua (ilenç). Çerağın yansın!: Ocağın aydınlansın; evin, yurdun şen olsun! Anlamında söylenen bir deyim. Çerağ-ı münceli: Işık saçan mum, fitil. “Mum gibi doğru olmak gerek, demir gibi değil”. ÇERAĞCI: Delilci; cemlerde cerağ uyarma ve meydanı aydınlatma hizmetini yürüten kimse. DELİL (Ar.): Kılavuz, yol gösterici, mürşit; cem meydanındaki kandilleri, çerağları uyandırmak (yakmak) için kullanılan balmumlu fitil. “Kandil geceleri kandil oluruz / kandilin içinde fitil oluruz / Hakk’ı göstermeğe delil oluruz / fakat kör olanlar görmez bu hali” (Edip Harabi). DELİLCİ: Çerağcı; cemlerde çerağ uyarma ve meydanı aydınlatma hizmetini yürüten kimse. DERGÂH : 1. Kapı, kapı eşiği. 2. Tekke; Tarikat pirleri, Mürşit ve Dervişlerin hizmet verdiği; ayin ve törenlerin yapıldığı yer. Alevi-Bektaşilerin, Hacıbektaş’taki Pirevine bağlı dört büyük dergâhları (Halifelik makamları) vardır: 1. Seyyid Ali (Kızıl Deli) Sultan Dergâhı (Yunanistan sınırları içinde / Dimetoka) 2. Kerbelâ’da Abdülmümin Baba Dergâhı. 3. Abdal Musa Sultan Dergâhı (Antalya / Elmalı / Tekke Köyü). 4. Kaygusuz Abdal Dergâhı (Mısır / Kahire). DERVİŞ (Far.): Varlıktan, benlikten geçip, kendisini bir tarikata, bir inanç yoluna bağlayan kimse. Dervişlik, Bektaşi Tekkelerindeki yönetim aşamalarında ikinci sırayı oluşturur. Buna göre 1. Âşıklık veya Kalenderlik (derviş adayının ilk, deneme dönemi) 2. Dervişlik (bu aşamadaki kişi hırka ve tac giyer; talipler arasında dolaşıp tarikat konusunda hizmetler verir) 3. Babalık (Tekkenin üst yönetim düzeyidir. Başarılı Dervişler bu makama getirilir) 4. Dedebabalık (Bu makama Postnişin makamı da denir. Bektaşi Tekkesinin en üst makamıdır. Bektaşiliğe bağlı ocakları yönetir. Bu makama başarılı görülen Babalar getirilir). DİLLİ BAŞLISIN: Cem ayininde, özellikle görgü ceminde Dede tarafından talibe söz verme, “konuşabilirsin” anlamında kullanılan bir deyim.

Muharrem Ercan




Feride Laçin




Hasan Mercan




Turan Taşdelen




Mehmet Akbaba




S.Hüseyin Salman




Ali Altunbaş




Hasan Palas




Gülay Keleş




Hakan Yakar




Gürcan Çakmak




Durmuş Arduç




Muharrem Eycan




Nurettin Çoban




İsmail Özdem